De stilte van het wegkijken

“Stilte. Alles begint in stilte. Zonder contrast tussen stilte en geluid horen wij niet. Alles is omgeven door stilte. Alles keert terug naar stilte. Zonder stilte kunnen we elkaar niet verstaan.” Met deze mooie woorden opent Sigrid Kaag de Abel Herzberglezing.

“Maar”, zo waarschuwt zij “er is ook een andere stilte. Een die verre van heilzaam is. Een donkere en bedreigende stilte. Een bepaalde stilte in de samenleving. In de politiek. De stilte van wel weten wat er speelt. Horen wat er geroepen wordt. Maar het er niet over hebben. En er ook niet echt iets aan doen. De stilte van het zwijgen voor het gemak.”

763.jpeg

We kennen deze ‘andere’ stilte ook heel goed. Een fysieke stilte waarachter onrust schuil gaat. Een angstig, opportunistisch of zelfs kwaadwillend zwijgen. Een stil zijn vol gedachtes. Strategisch, berekend, opportunistisch. “Die stilte, de stilte van het wegkijken, is onheilspellend. Die stilte kan langzaam maar zeker aanzwellen tot collectief zwijgen. Een zwijgen dat uiteindelijk oorverdovend kan worden.“ zo vervolgt Kaag.

Bij het beoefenen van meditatie komen we dit donkere aspect van de wereld ook in onszelf tegen. De volgende klassieke Indiaanse vertelling illustreert dit fenomeen. Een grootvader vertelt tegen zijn kleinzoon dat hij twee wolven in zijn hart heeft, die in gevecht zijn met elkaar. De ene wolf is wraakzuchtig, angstig, jaloers, boos en oneerlijk. De andere wolf is liefdevol, meedogend, vrijgevig, betrouwbaar en kalm. Als de kleinzoon vraagt wie het gevecht gaat winnen, antwoord de grootvader: “Diegene die ik voed.“

Als we onze aandacht naar binnen richten, ontstaat de mogelijkheid om onszelf te leren kennen. Zo komen we ons eigen denken onder ogen. Onze conditionering, meningen, culturele voorkeuren en dagelijkse beslommeringen. En ook onze woede, angst, onzekerheid en onrust worden we meer bewust. Er ontstaat meer ruimte en afstand. De mogelijkheid onze aandacht vast te houden en negatieve patronen los te laten. Wat volgt is een innerlijke verstilling, een rustiger en vrediger bewustzijn van waaruit oprecht, liefdevol en zonder angst gesproken kan worden.

Kaag eindigt haar lezing met de woorden” “Wees niet stil! Wij zijn met velen. Onze stem is nodig. Ons handelen is nodig.” Ik luister naar Sigrid Kaag en hoor haar. Ik waardeer haar stem en kies ervoor om toe te voegen. “Wees ook stil. Keer naar binnen. Ontdek de eenheid achter de veelheid. En leer te handelen vanuit deze stilte.”