De ‘aan-knop’ doet het wel, maar de ‘pauze-knop’ niet.

"Wat voor weer is het van binnen? Stormt het, of schijnt de zon?" De elf aanwezige kinderen en hun moeders openen hun ogen. Ollie (7) steekt zijn vinger op. "Het voelt zoals het nu buiten is: een beetje koud en bewolkt." Docent kindermindfulness Haringhuizen knikt. "Kun je dat gevoel aanwijzen?" Even blijft het stil. "Het zit een beetje overal." Zo beschrijft journaliste Marissa Klaver een moment in een kindermindfulness klas in Amsterdam.

Steeds meer schoolbesturen, directies en leerkrachten zien de toegevoegde waarde van mindfulness op school. Vrijwel alle leerkrachten doen hun werk met hart en ziel. De meeste kinderen leren met plezier nieuwe dingen en gaan graag naar school. Maar te veel kinderen en professionals in het onderwijs ervaren stress. De onrust in de klas, gedragsproblemen en het doorlopende gevoel van ‘te veel’ nemen toe, terwijl de broodnodige innerlijke rust afneemt. De ‘aan-knop’ doet het wel, maar de ‘pauze-knop’ niet.

De Nederlandse Eline Snel is een van de grondleggers van 'kindermindfulness’. Van haar boek “Stilzitten als een kikker” werden in meer dan dertig landen 500.000 exemplaren verkocht. In haar werk noemt ze sprekende voorbeelden om met kinderen innerlijke rust en bewuste aandacht te trainen. Zo introduceert ze de kikker meditatiebol. Je schudt en ziet hoe overal stukjes goud dwarrelen. Door actief niks te doen, kunnen al deze gedachtes en gevoelens naar de grond zakken. En je kunt weer met een heldere blik kijken en reageren.

Volgens Snel gaat goed onderwijs niet alleen over kennisoverdracht. Het beïnvloedt ook belangrijke waarden, gedrag en de wijze waarop we met onszelf en elkaar omgaan. “Om kinderen op hun eigen niveau te laten presteren is innerlijke rust en bewuste aandacht nodig. Om zelf goed les te kunnen geven is ook innerlijke rust, aandacht en bewuste aanwezigheid nodig.“

Ouders creëren het gepieker van kinderen ook zelf, zegt Susan Bögels, hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Net als de volwassenen om hen heen, zitten kinderen te veel 'in hun hoofd' en te weinig 'in hun lijf', zegt Bögels. "Van nature zijn kinderen juist heel 'mindful'. Wanneer een peutertje over straat loopt, zal hij elk bloemetje en drolletje onderzoeken. En 'mindfulness' staat voor die opmerkzaamheid: nieuwsgierig observeren, zonder oordeel. Maar blijft een kind stilstaan bij een bloem, dan zeggen wij: opschieten. Buigt een kind zich vol verwondering over een drol, dan zeggen wij: nee, dat is gevaarlijk. We leren onze kinderen zo hun aangeboren 'mindfulness' af."

Alleen je kind naar mindfulness sturen, is dus niet genoeg. Ook ouders en leerkrachten moeten meer 'mindful' worden, zegt hoogleraar Bögels. Op UvA Minds, het academisch behandelcentrum van de universiteit, geeft Bögels niet alleen mindfulness aan kinderen met psychische problemen, maar ook aan hun ouders. "Wanneer ouders niet begrijpen waarom hun kind op een bepaalde manier reageert, worden ze uit onmacht vaak boos," legt Bögels uit. "Een moeder die mindfulness beoefent, kan bedachtzamer op haar kind reageren. Je verandert zo niet alleen de emotieregulatie van het kind, maar ook de communicatie binnen het hele gezin."