Stil de tijd

‘We zijn behoorlijk ver verwijderd geraakt van de klassieke filosofische gedachte dat rust en nietsdoen de grondslagen van een beschaving zijn. Niets voor niets stamt het woord school af van het Griekse woord ‘skolè‘, wat rust en vrije tijd betekent. Pas in rusttoestand, in het interval tussen twee handelingen, kunnen we tot bezinning en reflectie komen. Pas als we niets doen, opent zich de ruimte van het denken en van de creativiteit, verschijnselen die zich door geen vooropgesteld doel of economisch nut laten sturen en opjagen.’

‘Sinds Plato en Aristotles gelden rust en nietsdoen als de voorwaarde voor cultuur en beschaving. De belangrijkste taak van een democratisch staatsman was volgens de Griekse filosofen dan ook juist die rust te bevorderen. Daartegenover staat de tiran die zijn macht wil vergroten door het volk continue bezig, dat wil zeggen rusteloos en niet nadenkend te houden. Je zou je kunnen afvragen of onze westerse samenleving, waarin hard werken door de meeste regeringen zaligmakend wordt verklaard, vanuit deze optiek nog wel als democratisch beschouwd kan worden.‘

‘Druk bezig zijn, een volle agenda hebben en veel gebeld worden is synoniem met een succesvol bestaan. Als je op een ochtend nauwelijks mails of telefoontjes binnenkomen, slaat de vertwijfeling reeds toe. Leegt, rust en nietsdoen zijn geen inspiratiebronnen meer, maar de angstaanjagende voorboden van een tot mislukking gedoemd bestaan in de marges van de maatschappij. Tijd over en aan jezelf hebben is een luxe die door weinig politici openlijk wordt nagestreefd.‘

‘De wereldwijde economische crisis en de driegende klimaatcrisis geven juist nu aanleiding om de tijd te bevrijden van de economische dwangbuis waar we hem eigenhandig in hebben gestopt. Het is kortom tijd om ook rust, nietsdoen, verveling en bezinning weer op de politieke agenda te zetten, omdat zonder deze voorwaarden voor reflectie het democratische gehalte van een samenleving eigenlijk niet gewaarborgd kan worden.‘

Fragment uit ‘Stil de tijd. Een pleidooi voor een langzame toekomst.’ door Joke Hermsen.